यो पुस्ताले देशमा व्याप्त भ्रष्टाचार, बेथिति, बेरोजगारीविरुद्ध सामाजिक सञ्जालमा ‘नेपोकिड/नेपोबेबी’ को ह्यासट्यागमा भन्डाफोर अभियान थालेका थिए । सोही समयमा सरकारले नेपालमा दर्ता नभएको भन्दै फेसबुकलगायतका विभिन्न सामाजिक सञ्जालको देशभित्र प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाउने निर्णयले उक्त अभियानलाई थप बल पुग्यो । अन्ततः सामाजिक सञ्जालको विद्रोह सडक उत्रियो ।

नेपालमा जस्तै जेन–जी विद्रोह अन्य कुन–कुन देशमा भए ? वा भइरहेका छन् र त्यहाँको वर्तमान अवस्था कस्तो छ ?

मोरोक्को

उत्तर अफ्रिकी मुलुक मोरोक्को पनि पछिल्लो समय विद्रोह भइरहेको मुलुक हो । मोरोक्कोमा गत २७ सेप्टेम्बरबाट यसको थालनी भएको हो । ‘जेन–जी २१२’ नामक ‘डिस्कोर्ड’ समूहले गरेको यो आन्दोलन अझै जारी छ । त्यहाँको भ्रष्टाचार, बेरोजगारीका विरुद्ध युवाले सामाजिक सञ्जालमार्फत विरोध जनाउँदै आएका थिए । त्यहाँका जनताले शिक्षा र स्वास्थ्यको क्षेत्रमा लामो समयदेखि भोग्दै आएको असन्तोष नै विद्रोहको मुख्य कारण बन्न पुग्यो । स्वास्थ्य र शिक्षामा लगाउनुपर्ने राज्यको बजेट २०३० मा हुने भनिएको विश्वकप फुटबलका संरचनामा लगाउने कदमको विरोधमा युवा सडकमा उत्रिए ।

पेरु

मोरोक्कोभन्दा केही समयअघि ल्याटिन अमेरिकी मुलुक पेरुमा पनि जेन–जीहरूले आन्दोलन गरेका थिए । पेरुमा बढ्दो आर्थिक असमानता तथा सरकारको असफलताका कारण जेन–जीहरू सरकारसँग रुष्ट थिए ।

२० सेप्टेम्बरमा तत्कालीन सरकारले पेन्सन सुधारसम्बन्धी विधेयक पारित गरेको थियो, जसमा १८ वर्ष पूरा भएका युवाले आफ्नो आम्दानीको केही हिस्सा अनिवार्य रूपमा पेन्सनको खातामा जम्मा गर्नुपर्ने अनिवार्य सर्त राखिएको थियो । पेरुमा ६० देखि ७० प्रतिशत युवा अस्थायी रोजगारीमा निर्भर छन् । उनीहरूलाई प्रत्येक महिना पेन्सनका लागि योगदान गर्न गाह्रो पर्छ । तर, राज्यले अस्थायी जागिर भएकालाई पनि पेन्सनमा अनिवार्य योगदान गर्न भनेपछि उनीहरू आन्दोलनमा उत्रिएका थिए ।